Platform De Dreijen

Voedsel in de stad, hoe doe je dat?

Na een eeuw waarin de voedselproductie bijna volledig uit de stad verdween is er nu de stadslandbouw als nieuwe trend. Wat voor gevolgen heeft dat voor een stad als Wageningen? Stichting Cultuur in Wageningen organiseert daarover op woensdag 20 juni een debat, met inleidingen van hoogleraar Rurale sociologie Han Wiskerke van Wageningen Universiteit en architect Jan Jongert van 2012Architecten.

Centraal staat de vraag wat voedsel kan betekenen voor de stad, en wat architecten kunnen bedenken om stadslandbouw mogelijk te maken. Hoogleraar Rurale Sociologie Han Wiskerke begint de avond met het duiden van de nieuwe trend van stadslandbouw en regionale voedselstrategieën. Architect Jan Jongert van 2012Architecten vertelt over ‘Recyclicity’, het plan om het platteland opnieuw de stad in te krijgen in wijken in Heerlen. De avond eindigt met een debat met wethouder Lex Hoefsloot, tuinder Taco IJzerman, architect Pieter Roza en welzijnsexpert Ien van Doormalen. Hierbij zal de vraag centraal staan wat de nieuwe trend voor Wageningen kan betekenen.
Wiskerke plaatst de nieuwe trend van de stadslandbouw in historisch perspectief. In de twintigste eeuw is de landbouw en de voedselproductie bijna volledig aan het zicht van de stedeling onttrokken. De steeds grootschaligere en intensievere landbouw kreeg vooral de ruimte op het platteland, de voedselproductie gebeurde steeds meer in grote fabrieken en industrieën. Nu wordt er een soort tegenbeweging zichtbaar, die veelal onder de noemer stadslandbouw allerlei nieuwe initiatieven ontplooit met moestuinen in stadsparken en braakliggende terreinen, viskwekerijen in oude fabrieksterreinen, enzovoorts.
Jongert vertelt over het ontwerp ‘Recyclicity’ dat hij maakte voor de wijk Meezenbroek, Schaesbergerveld en Palemig in Heerlen. Met veel kennis over de kringlopen van voedsel, energie en bouwmaterialen wordt hiermee het platteland opnieuw in de stad gebracht. Voedselproductie is hierbij een van de functies om de krimpstad Heerlen nieuw leven in te blazen.
In het debat staat de vraag centraal wat voedsel kan betekenen voor een stad als Wageningen. Ook hier is de stadslandbouw zichtbaar. Bekend zijn tuinderij De Ommuurde Tuin in Renkum, de zelfpluktuin van De Nieuwe Ronde op de Eng, de viskwekerij Vallei Vis in de oude papierfabriek in Renkum, Zorgboerderij De Hoge Born, om er maar enkele te noemen. Daarnaast is er in Wageningen ook voldoende ruimte voor nieuwe initiatieven, voor bijvoorbeeld stadslandbouw in combinatie met woonwijken op de Dreijen, een streekmarkt in het oude postkantoor of buurtmoestuinen op ongebruikte grasveldjes in de wijken of op oude universiteitsterreinen.

Programma
Het debat wordt georganiseerd door Stichting Cultuur in Wageningen, met medewerking van BBLTHK, BNA Kring Arnhem-Nijmegen en Ontwerpburo-Roza.
Locatie: BBLTHK,
Tijd: woensdag 20 juni, van 20 tot 22 uur
20:00 uur: Han Wiskerke (hoogleraar Rurale sociologie Wageningen Universiteit)
De urbane paradox: Stedelijke ontwikkeling door een voedselbril
20:45 uur Jan Jongert (architect 2012Architecten)
Recyclecity: straten worden kassen, kerken parkeergarages, woningblokken hoeves
21:30 uur Debat onder leiding van Martin Woestenburg (landschapsjournalist)
Panelleden:
Han Wiskerke
Jan Jongert
Lex Hoefsloot (wethouder klimaat, economie, financiën en cultuur bij gemeente Wageningen)
Taco IJzerman (tuinder De Ommuurde Tuin)
Pieter Roza (Architect Ontwerpburo-Roza_)
Ien van Doormalen (directeur welzijnsorganisatie Solidez)

Tussenstand De Dreijen

Het is al lang stil rond De Dreijen. Daarom een kort artikel met een tussenstand. De gemeente Wageningen en Wageningen UR werken samen aan nieuwe visie op De Dreijen. Daarbij doen zich twee belemmeringen voor. Wageningen heeft geen toestemming van de provincie om nog extra huizen te bouwen nadat Kortenoord vol is. Misschien kan Wageningen toestemming krijgen als ze met een bijzonder (bovenregionaal) plan komen. Daar staat de provincie niet onwelwillend tegenover, zolang het om een klein plan gaat (kleiner dan de hele Dreijen).
Een tweede probleem is dat volgens de nieuwe Wet Ruimtelijke Ordening het niet is toegestaan dat de gemeente en de verkoper samen een plan maken voor ontwikkeling. Daar zal waarschijnlijk nog een juridisch ‘gesprek’ over ontstaan.
Daarbij speelt dat Wageningen UR nog graag gebruik blijft maken van de gebouwen op De Dreijen vanwege de groeiende aantallen studenten.

Kortom, zoals het er nu uitziet zal hoogstens een beperkt deel van De Dreijen in de komende 10 jaar worden ontwikkeld. Dat zal dan wellicht het terrein van het Boshuis en Dreijenborch zijn.

Laat uw stem spreken

Met afschuw hebben veel Wageningers moeten constateren hoe Wageningen UR momenteel de Mantel (het fraaie gebied rondom de vijvers) van het Dreijen arboretum leeghaalt.
De Nationale rozencollectie is gehaast overgeplaatst naar het Belmonte arboretum. Eigenlijk te laat waardoor men nu veel moet sproeien om te voorkomen dat de rozen doodgaan. Het is afwachten om te zien welk deel van de collectie zal overleven.
Ook de rest van de collecties en planten is grotendeels verwijderd of vernietigd. Wageningen UR heeft zelfs burgers opgeroepen aan deze kaalslag hun bijdrage te leveren. De systeemtuin, kruidentuin en de pergola’s met klimplanten, alles is verdwenen!

Deze acties van Wageningen UR roepen afschuw op en zijn onnodig. Er is nog geen nieuw inrichtingsplan voor De Dreijen. Samen met de gemeente wordt de planvorming nu weer opgestart. Het behoud van dit gebied kan een van de te onderzoeken planvarianten zijn. Nu op voorhand de collecties en planten weghalen dient geen doel en laat zien dat Wageningen UR zich weinig gelegen laat liggen aan de samenwerking met de gemeente en aan het unanieme besluit van de gemeenteraad om het arboretum in zijn geheel te behouden. Het gaat ook in tegen de wens van een groot deel van de Wageningse bevolking om dit fraaie groengebied te behouden.

Daarnaast heeft de Stichting Mantelzorg Dreijen Arboretum in februari een haalbaar alternatief plan gepresenteerd voor beheer en behoud van dit deel van het arboretum en haar collecties. Daarmee wil ze laten zien dat het zeer goed mogelijk is om het hele arboretum duurzaam in stand te houden (zie bijlage).

De ontmanteling die nu gaande is, moet geen eerste stap zijn om het gebied op termijn te bebouwen. De Stichting Mantelzorg Dreijen Arboretum heeft de gemeente daarom verzocht om vast te houden aan de huidige bestemming arboretum/groengebied. Daarnaast heeft zij de gemeente verzocht om betrokken te worden in de nieuwe planvorming voor De Dreijen om haar visie nader uit te werken in het planvormingsproces.
Ondanks de acties van Wageningen UR heeft het gebied zijn waarde nog niet verloren. Het is nog steeds een fraai geaccidenteerd groengebied met een bijzondere wilde flora en fauna. Planten en collecties kunnen teruggeplaatst worden. Verdere afbraak, waaronder egalisatie van het terrein, moet echter voorkomen worden.

Laat ook uw stem spreken.
Spreek u uit op de manier die u het beste past. Bespreek het met collega’s, uw buren, schrijf een brief of stuur een email aan Wageningen UR, aan de gemeente of naar de krant.

Met vriendelijke groeten,
Frank Zegers

Stichting Mantelzorg Dreijen Arboretum Wageningen
E: mantelzorg-arboretum@xs4all.nl

Ontmanteling Mantel Dreijen Arboretum

Met de definitieve ontmanteling van de mantel van het Dreijen Arboretum is vandaag begonnen. Na een eerdere oproep aan de Wageningse gemeenschap om, nu het nog kan, planten uit het Dreijen Arboretum te halen, is vandaag het startsein gegeven om de mantel van het Dreijen Arboretum te ontdoen van al wat er nog rest aan planten, struiken en hagen uitgezonderd de grotere bomen, want daar is een kapvergunning voor nodig.
De werkzaamheden, het verwijderen van het plantmateriaal, zullen ongeveer drie dagen in beslag nemen. Daarna komt er een grote machine die alles egaliseert. Het terrein wordt ingezaaid met gras of een bloemenmengsel en dan kan het wachten beginnen. Op wat eigenlijk, een nieuwe groene inrichting, of toch bebouwing?

Plan Parkrand blijft overeind ondanks ontmanteling

3 april 2011
Plan voor behoud arboretum mantel staat overeind ondanks verwijdering collecties door Wageningen Universiteit

Wageningen Universiteit (WUR) is inmiddels druk bezig de Dreijen arboretum mantel, het fraaie gebied rond de vijvers, leeg te halen, te ontmantelen. Na verplaatsing van enkele plantencollecties worden ook de resterende planten verwijderd.

De Stichting Mantelzorg Dreijen Arboretum heeft het College van B&W en de gemeenteraad van Wageningen erop gewezen dat met de verwijdering van de collecties niet de unieke kwaliteiten en potentie van dit fraaie open groengebied verloren gaan.
Het plan voor dit gebied als levendige botanische parkrand dat zij in februari aan gemeente en WUR aangeboden hebben blijft een aantrekkelijke en haalbare variant voor de planontwikkeling op de Dreijen.

Wat zo’n 2000 Wageningers betreft blijft de Dreijen mantel behouden als onderdeel van het arboretum de Dreijen en wordt het de groene kern van het stedenbouwkundig plan voor de Dreijen. De ontmanteling die nu gaande is, is wat de Stichting betreft geen eerste stap om het gebied op termijn te bebouwen. Zij heeft de gemeente verzocht om vast te houden aan de huidige bestemming arboretum/groengebied. Daarnaast heeft zij de gemeente gevraagd om Stichting Mantelzorg Dreijen Arboreum te betrekken in de nieuwe planvorming voor De Dreijen en haar visie nader uit te werken in het planvormingsproces.
Download PDF Plan Arboretum Visie 2013